5 woordspelletjes waar je creatiever van wordt

Woordspelletjes zijn een hele mooie manier om bewust creatieve vaardigheden te oefenen. Veel woordspelletjes vragen van je om buiten kaders te denken, niet te zien wat er is, maar wat er ook kan zijn. Zowel bij het oplossen van door anderen bedachte raadsels, maar zeker ook bij het zelf ontdekken en ontwerpen van dergelijke raadseltjes.

Anagrammen

Anagrammen zijn verschillende woorden die exact dezelfde letters hebben. Simpele voorbeelden zijn bijvoorbeeld

• lam – mal
• stoer – roest
• Elvis – lives

Maar er zijn uiteraard ook uitgebreidere varianten te verzinnen, zoals Dan Brown deed in zijn verfilmde boek “De Da Vinci code“. Hij gebruikte een anagram voor Leonardo da Vinci – O, Draconian devil!

Het is een aardige sport om te zoeken naar een anagram voor je eigen naam, of voor je bedrijfsnaam. Als het niet lekker lukt, probeer dan wat extra relevante woorden toe te voegen. Je titel bijvoorbeeld, of je functie.

Je gooit bestaande patronen flink door de war, en gaat op zoek naar nieuwe – nu nog onbekende – patronen.

Dingbats

Dingbats zijn beeldpuzzels die opgebouwd zijn uit letters, cijfers en (delen van) woorden. Deze beeldraadsels geven niet alleen hints vanuit de letters en de woorddelen, maar zeker ook door de manier waarop deze ten opzichte van elkaar geplaatst zijn.

Het oplossen van deze puzzels vraagt al ontzettend veel creatieve vaardigheden. Je moet op zoek gaan naar de verbanden die er in eerste instantie niet lijken te zijn. Je moet op zoek naar alternatieve betekenissen van zowel de woorden als de onderlinge plaatsing.

Maar ook het maken van deze dingbats is een leuke oefening. Als je woorden ziet, probeer dan te bedenken hoe je deze zo cryptisch mogelijk zou kunnen weergeven in een beeldraadsel. Je ziet in dit artikel een hoop dingbats staan. Kan je bedenken wat ze betekenen? Om je op gang te helpen: Dingbat 1 staat voor boventallig. Lig staat boven tal, vandaar boven-tal-lig. De rest mag je zelf bedenken!

Visualiseren

Het is ook een goede oefening om woorden zichzelf te laten verbeelden. Kijk eens hoe je de betekenis van het woord kan uitbeelden en ga lekker schetsen om te kijken hoe je vorm en woord kan combineren.

Dit is een truc die wel vaker gebruikt wordt. Hoewel er ook veel subtiele varianten van zijn. Heb je de pijl in het logo van FedEx wel eens gezien bijvoorbeeld? Ga maar eens kijken …

Palindromen

Dit is volgens mij het woordverschijnsel met de mooiste naam. Het is overigens ook een naam waar je flink je Opperlands op los kan laten. Palindromen zijn woorden of zinnen die normaal en achterwaarts gelezen dezelfde volgorde van letters hebben (en dus geen dromen over Palin). Ze worden ook wel keerwoord of spiegelwoord genoemd.

Simpele voorbeelden zijn lepel, jij en ere. Maar het kan veel verder gaan dan dat, zoals de volgende voorbeelden laten zien:

• Nelli plaatst op ‘n parterretrap ‘n pot staalpillen
• Er is daar nog onraad, Sire.
• Never odd or even
• Meetsysteem

Een mooi weetje is dat de oudste palindroomzin die gevonden is, in het oude Griekenland in een doopvont gevonden is. De spreuk νιψον ‘ανομηματα μη μοναν ‘οψιν was daarin aangebracht met de mooie betekenis: “Was af de ziel, niet alleen de ogen”.

Palindromen zijn lastig te vinden en te maken, maar soms kom je ze spontaan tegen. Zo zag ik laatst op tv Tom Egbers vertellen dat de wedstrijd Ado – Roda de enige palindroom wedstrijd in de eredivisie is. Palindromen vinden vraagt van je dat je anders naar woorden kijkt. Je gaat ze als geheel zien en je gaat anders (achterstevoren) lezen.

Opperlands

Dit taaltje is door Hugo Brandt Corstius bedacht als variant op het Nederlands. In de grondwet van zijn boek “Opperlandse taal- & letterkunde” beschrijft hij Opperlands als volgt:

Opperlands is Nederlands met vakantie. Opperlands is Nederlands zonder het akelige nut dat aan die taal nu eenmaal kleeft. Opperlandse woorden en Opperlandse zinnen zien er op het eerste gezicht net zo uit als Nederlandse woorden en Nederlandse zinnen. Maar Opperlands is dan ook bedoeld voor het tweede gezicht.

Opperlands kijkt anders naar het Nederlands. In het Opperlands zoek je naar patronen en betekenissen die niet bedoeld zijn, maar die er wel zijn. Woorden als angstschreeuw, zeeeend en papagaaieeieren zijn woorden die opvallen door de combinatie van opeenvolgende klinkers of medeklinkers.

Maar alle patronen die opvallen mogen. Bommeldingen is bijvoorbeeld een woord dat op twee manieren uitgesproken kan worden. En hetzelfde fenomeen kan gebruikt worden voor visueel rijm:

Deze mooie bronzen koebel
Kost in Moskou elf roebel

In klank rijmt het niet, maar op schrift wel! In het Opperlands ga je op zoek naar die patronen. Het is een taaltje gebouwd op creatief kijken. Kijk naar wat niet bedoeld is, maar wat er toch is.

Oplossingen

Je hebt vast al die verschillende dingbats al gezien die her en der in dit artikel stonden. Allemaal eigen werk, heb je intussen al door wat ik bedoelde? Laat je oplossing achter in de reacties! En als je mooie voorbeelden hebt, dan hoor ik die ook graag.

Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Neem geen genoegen met een status quo
• 6 Essentiële talenten of ‘zintuigen’ volgens Daniël H. Pink
• Visueel Denken – The Back of the Napkin
• Waar is hier eigenlijk de uitgang?
• Tips om je creativiteit te voeden