Een negatieve brainstorm is een techniek waarbij je de destructieve kracht van de mens inzet om tot nieuwe ideeën te komen. In deze techniek keer je de vraagstelling om naar een negatieve formulering en voer je de brainstorm op basis hiervan uit. Uiteraard keer aan het eind van de brainstorm de oplossingen weer om zodat je oplossingen hebt voor de oorspronkelijke vraag.
Een van de opvallende effecten van deze techniek is dat het veel makkelijker en veel sneller een stroom ideeën oplevert, dan op de conventionele manier gebruikelijk is. Het enthousiasme en de vaardigheid waarmee mensen deze vraagstelling aangrijpen verbaast me elke keer. De verbeeldingskracht waarop mensen kunnen intappen bij destructieve vragen is ogenschijnlijk vele malen groter dan de verbeeldingskracht die we voor constructieve vragen weten te vinden.
How it’s made?
Ik vraag me wel eens af of dit fenomeen echt een integraal onderdeel van het mens zijn is, of dat het een kwestie is van culturele programmering. Zou dit fenomeen, en daarmee deze techniek, bijvoorbeeld ook goed werken binnen groepen boeddhistische monniken? Dat het een eigenschap is nu in elk geval wijd verbreid is, bewijzen de vele televisieprogramma’s die draaien om vernieling.
In vele films en series, maar ook in documentaires als “Destroyed in Seconds” op Discovery Channel is destructie het centrale thema. Er zijn wel tegenhangers, zoals bijvoorbeeld de “How it’s made” serie (eveneens Discovery), maar die zijn wel in de minderheid. En wees nou eerlijk, als je kan kijken naar explosies en ongelukken, dan kies je dat toch eerder dan kijken naar fabrieken?
Dit gedrag zie je ook terug in het dagelijks leven. Binnen bedrijven worden ideeën en meningen van mensen sneller, gemotiveerder en vakkundiger de grond in gedrukt door kritiek, dan dat er op basis van die ideeën en meningen verder wordt gebouwd richting prachtige concepten. Het COCD heeft hier een mooie poster met ideeënkillers voor opgezet.
Creativiteitskillers, de destructieve vaardigheid helpt de creativiteit dus om zeep. Creativiteit heeft daarmee een constructieve betekenis, en dat is precies hoe ik het ook ervaar. Creativiteit is de kunst om te construeren, iets te maken wat er nog niet was. Of dat nu iets fysieks is, of een idee, of een concept, of een associatie, dat maakt niet zo veel uit. Eerst was het er niet en door middel van creativiteit wordt er iets gecreëerd.
Creativiteit is dus iets constructiefs en daarmee is er meteen een verklaring voor het feit dat zo veel mensen het moeilijk vinden om creatief te zijn. Als onze destructieve vaardigheden groter zijn, hetzij door aanleg of door culturele vorming, dan is het logisch dat we moeite hebben om ons te richten op het tegenovergestelde.
Yes we can!
Dat we als mensen in staat zijn tot enorme constructieve prestaties is over de hele wereld te zien, zowel in de grote bouwwerken die we door de eeuwen heen hebben weten te realiseren als in de complexe samenlevingen die we hebben weten te bewerkstelligen. We kunnen het dus wel! En in de prestaties die we in samenwerking neerzetten uit zich dat vaker dan in de prestaties die we individueel neerzetten. Als we door de omvang van het gewenste resultaat, gedwongen zijn om met elkaar te werken, dan zijn we in staat tot grote constructieve prestaties.
Als we echter op onszelf zijn aangewezen, dan blijven we hardnekkig vasthouden aan onze destructieve vaardigheden om onszelf te saboteren in het realiseren van grote constructieve prestaties. We kunnen het wel degelijk, maar het gaat bij de meeste mensen niet vanzelf. Creativiteit is een vaardigheid die we het best elke dag kunnen trainen, want dat we met een constructieve houding verder komen dan met een destructieve houding … daar is iedereen het eigenlijk wel over eens!
{ 4 comments… read them below or add one }
Zeker een boeiend onderwerp, creativiteit.
Ik geloof zeker dat we op minstens 2 manieren kunnen creeren, zoals je treffend omschrijft. Positief of negatief. Maar eigenlijk zitten daar nog oneindig veel meer mogelijkheden tussenin, tussen zwart en wit, postief of negatief enz. Ik geloof dat creeren echt boeiend wordt als het een mix wordt. Want om tot grootse prestaties te komen is een flinke kop duisternis onmisbaar. Met die duisternis bedoel ik het rauwe onafgemaakte en aardse, het tastbare. Want zonder dat wordt een creatie heel clean en zielloos. Andersom gezien zou een creatie zonder het positieve of lichte juist schoonheid en verfijning missen. Je schrijft dat creativiteit een vaardigheid is, maar ik wil het graag extremer omschrijven met de bewering dat we creativiteit ZIJN. Ik denk we grote creators zijn van ons leven en daar ongekend goed in zijn. Ik bedoel we hoeven maar naar onze geschiedenis en actualiteit te kijken hoe enorm creatief we zijn. We creeren de meest hoogstaande zaken tot de meest weerzinwekkende dingen en alles er tussenin. Ik wil graag eindigen met de bewering dat alle creaties voortkomen uit dezelfde bron. Wij mensen zijn het het die uit pure, neutrale inspiratie putten en dit omzetten naar een creatie. Mooi of lelijk!
Je raakt veel dingen waar ik op kan reageren Patrick, maar ik kies er even voor om in te gaan op het punt of creativiteit een vaardigheid is of dat we creativiteit juist zijn. Ik zie het liever als een vaardigheid, ook al kan ik jouw redenatie volgen en grotendeels onderschrijven.
Als je creativiteit als een gave beschouwt die je hebt of die je niet hebt, of als je op identiteitsniveau jezelf creatief vindt of niet, dan blokkeer je veel mogelijkheden. Mijn ervaring is dat mensen die vinden dat ze niet creatief zijn of vinden dat ze die creatieve gave niet hebben, juist in die overtuiging de bevestiging hiervan vinden. Als je zegt dat je niet creatief bent, dan krijg je altijd gelijk.
Door creativiteit als een vaardigheid te definiëren, maak je het iets dat geleerd kan worden. Door aandacht en door ervaring kan je er beter in worden. “Aanleg” kan dan gezien worden als een voorsprong en “gave” als een katalysator. Maar het blokkeert dan niet in de persoonlijke ontwikkelingsmogelijkheden van die vaardigheid.
Mooi geschreven; je raakt een feit door het in deze prachtig te ‘verbijzonderen’. We zijn als mens toch ook veel eerder geneigd om met anderen te praten over wat er verkeerd is gegaan dan, telkens weer, te herhalen hoe goed iets was?
Je maakt het een duidelijke bewustwording, waarvan ik hoop dat het de lezers aanzet tot een positievere levensblik.
Dank je wel!
Hoi Lodewijk,
Om nog even te reageren op jouw inbreng zou ik willen opmerken dat je natuurlijk helemaal de spijker op de kop slaat als je zegt “dat mensen die vinden dat ze niet creatief zijn of vinden dat ze die creatieve gave niet hebben, juist in die overtuiging de bevestiging hiervan vinden.” De dagelijkse kleine geest kan ons doen geloven en overtuigen dat iets is zoals het is. Dat geldt voor alles wat je je maar kan bedenken. Deze illusie vind ik de ultieme creativiteit; jezelf doen geloven of overtuigen dat iets wel of niet zo is!
Deze overigens prachtige illusie vindt dus plaats in ons dagelijkse bewustzijn binnen onze geconstrueerde identiteit/realiteit. En het herkennen dat je die identiteit /realiteit zelf creert geeft een (vaak kortstondige) totale vrijheid waaruit de ultieme creativiteit ontstaat. Het putten uit de altijd aanwezige pure, neutrale inspiratie vindt dan moeiteloos plaats. We kennen allemaal wel die flow-momenten! Dat hoeft niet te gaan over grootse uitvindingen. Wat ik maar wil zeggen is dat ik het niet zo interessant vindt om af te vragen of je wel of niet een vaardigheid hebt, maar of je een breuk durft te maken met dat wat je denkt te zijn (identiteit, aannames enz). Want om even terug te komen op wat je schreef, hoe meer je je identificeert (met je aanname of identiteit) hoe meer je blokkeert!
Mijn conclusie is dat creativiteit ontstaat op het moment dat je durft los te laten. De beruchte writersblock ontstaat volgens mij ook juist door het min of meer subtiel streven naar een bepaald doel. Ware creativiteit vraagt dus om een sprong in het diepe en is dus eigenloijk het veralten van alles wat je weet, je bekende wereld!
{ 1 trackback }