In informatieoverdracht is zien superieur ten opzichte van de andere zintuigen. Dat is ook de reden dat mensen die de beschikking hebben over al hun zintuigen, met name het zien ver ontwikkelen.

Een blinde heeft niet de beschikking over dat zintuig en laat zien dat andere zintuigen, zoals horen en voelen veel verder ontwikkeld kunnen worden dan we van nature doen. Wij kunnen niet via echolokatie bepalen waar we in een ruimte zijn, omdat dat simpelweg niet nodig is. Zien heeft dat voor ons al geregeld. Ook kunnen wij niet lezen via onze vingertoppen, ook daar heeft zien (en door subvocaliseren ook horen) die noodzaak niet getriggerd. En een dove heeft zien en voelen weer verder ontwikkeld dan mensen die alle zintuigen tot hun beschikking hebben.

Dat er in de belevingswereld van mensen alle modaliteiten een belangrijke rol spelen en dat er verschillende voorkeuren en leerstrategieën zijn is duidelijk. Veel van de minder gebruikte zintuigen kunnen daarom ook juist enorm sterke ankers zijn voor gevoelens en herinneringen.

@Laura – Ik denk dat er niet zoiets bestaat als de beste soort weergave voor iedereen. Je zult in presentaties moeten afwisselen tussen modaliteiten om iedereen aan te kunnen spreken. Wat me echter opvalt is dat veel van de presentaties zich voornamelijk richten op de auditieve modaliteit (dat juist mijn minste voorkeur heeft). Er wordt gesproken tot een publiek met sheets met tekst, die het liefst in bulletpoint (sequentieel) weergegeven is.

Ook bij probleemoplossende technieken worden vooral auditieve, sequentiele technieken gebruikt. Sterk gefocust op het rationele deel van ons brein (waar we in het bedrijfsleven en in het onderwijs zo dol op zijn). In één van de appendices van het boek gaat Dan Roam ook in op de neurale banen die van de ogen de hersenen in lopen en het is opvallend dat dat er meerdere zijn, die allen naar andere delen van onze hersenen gaan. Zicht triggert van nature ons hele brein.

De vragen van SenseS zien er leuk uit, ik herken de triggers erin waarin de modaliteiten met elkaar verweven worden (NLP is zo leuk!). Mijn ervaring daarmee is wel dat mensen er al voor open moeten staan. Vragen als “Hoe klinkt koffie?” en “Welke kleur heeft het geblaf van honden?” komen bij heel veel mensen gewoon niet aan. Die kijken je aan alsof je ze niet allemaal op een rijtje hebt

Als ik spreek vanuit mijn eigen ervaring en beleving, voor mij hangt een goede presentatie samen met een gebalanceerde afwisseling van de verschillende leerstrategieen (dus zintuigen). Als iemand prachtige plaatjes heeft, maar een saaie eentonige stem, dan raak ik de aandacht snel kwijt. Op momenten wil ik graag vóélen hoe iets werkt, dus een praktische oefening doen, of een energizer. Zelfs frisse lucht, koffie en dat soort prikkels kunnen helpen (hoewel niet direct gerelateerd aan de inhoud…)

Ik ben het met je eens dat er meer zintuigen aangesproken mogen worden in presentaties, trainingen en opleidingen. Ik zet me daar zelf ook voor in, door instrumentarium te ontwikkelen dat zich specifiek op de zintuigen ingaat, zoals de cd Sense en het (kaart)spel SenseS. Ik nodig je van harte uit om er kennis mee te maken!

Ruiken en proeven zijn niet ondergeschikt. Horen (!) bij kinesthetisch, ‘voelen’, omdat het fysieke ervaringen zijn en worden vaak gebruikt om jeugdherinneringen op te halen (ik heb ook geen cijfers). In onze westerse wereld is visueel inderdaad behoorlijk ontwikkeld, maar het grootste deel vd mensheid is niet westers. Rond de Evenaar, waar ik 30 jaar heb vertoefd, is voelen zintuig nr 1.

Visualiseren is iets anders dan visueel (zien-zintuig). Bij visualiseren zet je al je zintuigen in. Visualiseer eens je droom… dan maak je plaatjes, hoort, voelt ruikt iets toch?

Plaatjes en tekst als informatiedrager triggeren echter wel de visuele en auditieve zintuigen, voordat de informatie zelf wellicht andere modaliteiten triggert. Als we lezen over hoe wijn smaakt, triggeren we eerst ons visueel/auditieve systeem om van de informatiedrager weer informatie te maken. We zien de letters, subvocalizeren de woorden en begrijpen dan wat er staat.

De eerste zin is voor een belangrijk deel gebaseerd op de rol van het zicht in het reptiele brein van de mens, het meest basale onderdeel. We gebruiken ons zicht non-stop om onze eigen positie in de wereld te bepalen. Waar zijn de grenzen van de ruimte waar ik me bevind, wat is boven, wat is onder? Het zicht is daar belangrijker voor dan welk ander zintuig ook.

Zelfs ons evenwichtsorgaan, hoe geavanceerd ook, kan ons daar niet in helpen. Mensen die in lawines bedolven worden bijvoorbeeld, kunnen met geen van hun zintuigen precies bepalen wat nu precies “boven” is. De truc die daarvoor geldt is om iets te laten vallen (vaak gewoon spuug) om te zien in welke kant de zwaartekracht op werkt. In tegengestelde richting is dan boven

Van de drie grote zintuiglijke modaliteiten (visueel, auditief en kinesthetisch) worden mensen het meest gehandicapt als ze hun zicht missen. Iemand met een koptelefoon op weet zich goed een weg te banen door de wereld. Iemand met een blinddoek op is grotendeels verloren. Gevoel uitschakelen is wel wat lastig … dus dat is ook lastig te testen.

En reuk en smaak zijn sowieso ondergeschikt aan de “grote drie”. En ze zijn ook nog eens behoorlijk symbiotisch met elkaar en voor een groot deel weer afhankelijk van zicht, zoals uit geblindeerde smaaktesten naar voren komt.

Een echte link naar een wetenschappelijk onderzoek heb ik dus niet voor je, Ben. Maar ik heb er wel over nagedacht