Vorige week had ik het geluk twee dagen met Tim Hurson te mogen werken in Studio Bliq in Oss. Vanuit Canada naar Nederland overgekomen om eerst op TEDx Maastricht acte de presence te geven en daarna een 2-daagse training voor facilitators te verzorgen.

Soms ontmoet je weleens van die trainers die zo fijn, congruent, ervaren en in balans zijn, dat je van elke minuut geniet en alle oefeningen en kennis als vanzelf in je opzuigt. Tim Hurson is er zo een. Hij geniet met name bekendheid als schrijver van het boek ´Think Better’ en als ontwikkelaar van het Productive Thinking model.

In zijn model, dat door de kinderlijke eenvoud zo effectief en krachtig is, zorgt de vorm en de volgorde van stappen als vanzelf voor creativiteit. Je gaat in zijn Productive Thinking model zes vastgestelde stappen door waarbij iedere stap is opgebouwd uit verschillende onderdelen en technieken. Het beantwoorden van vragen die bij de verschillende stappen horen doe je veelal in een divergentievorm van lijsten van antwoorden. Daarnaast is discussie en overleg in weer andere onderdelen essentieel. En dit alles is natuurlijk gericht op een van te voren vastgesteld (kern)probleem, verbeterwens, sales- of innovatievraagstuk. Als resultaat ligt daar in een relatieve korte tijd een realistisch uitgewerkt idee en/of oplosssing.

Hieronder een kort overzicht van de stappen:

Stap 1 – What’s Going On?

Door het beantwoorden van een vijftal vragen (met daarbij steeds meerdere hulpvragen) verken je in deze stap je hele onderwerp/vraagstelling op een zo breed mogelijke wijze.

Vragen die aan de orde komen zijn:
1. Wat is het probleem/vraagstelling?
2. Wat is de impact?
3. Wat is de informatie? Wat weet je en wat moet je nog te weten komen in relatie tot je vraag? De ‘KnoWonder’ is daarbij de krachtige simpele tool (die overigens voor zoveel is in te zetten).
4. Wie is er bij betrokken?
5. What is de visie en het zogenaamde ‘Target Future’?

Stap 2 – What’s Succes?

Het Target Future dat je in de eerste stap hebt ontwikkeld, werk je hier verder uit tot een concreet beeld van de gewenste situatie. Je legt een aantal succescriteria aan, waarmee je de later gevonde ideeën gaat beoordelen.
Wat je eerst doet, is je inbeelden hoe het is als je ‘Target Future’ bereikt is. Wat zal er anders zijn? Wat voel je? Wat denk je? Wat zie je? etc…
Daarna gebruik je de zogenaamde ‘DRIVE‘ tool, waarmee je specifieke, observeerbare succescriteria ontwikkeld. DRIVE staat hier voor: Do, Restructions, Investment, Values, Essential outcomes.

De uitkomst van deze stap zorgt ervoor dat je visie op wat je wilt bereiken zo helder is, dat het je de ‘drive’ geeft om het ook daadwerkelijk te willen bereiken.

Stap 3 – What’s the Question?

In deze centrale stap in het Productive Thinking model bepaal je de essentiële vragen die je moet beantwoorden om je ‘Target Future’ te bereiken. Hurson noemt dit de zogenaamde ‘Catalytic Questions’, omdat de antwoorden op deze vragen alles in beweging zetten als een ware catalysator.
Om de vragen te vinden, wordt elk probleem in relatie tot je centrale onderwerp omgezet in een vraag. Vanuit deze lijst worden dan de ’catalytic questions’ gedestilleerd. De strategische sleutelvragen die, als je die beantwoordt, de potentie hebben je dichter bij je doel te brengen.

Stap 4 – Generate Answers

Dit is de ideeëngeneratie-fase. Je maakt in deze fase lange lijsten ideeën en antwoorden in relatie tot de ‘Catalytic Questions’. Daarna selecteer je de meest veelbelovende en intrigerende ideeën om verder uit te gaan werken. Let op de ideeën zijn nog geen oplossingen, maar meer een aanzet daartoe. 

Stap 5 – Forge the Solution

De ideeën die je selecteert uit de vorige stap, ga je hier verder uitwerken. Je werkt ze uit in robuuste ideeën die ook de eerste ‘tests’ al kunnen doorstaan. Deze stap bestaat uit 2 onderdelen:

1. Bepaal het potentieel van de meest belovende ideeën uit stap 4 door ze te vergelijken met de succescriteria uit stap 2.

2. Na de keuze van het idee dat het best aansluit bij je succescriteria, ga je dit idee verder ontwikkelen. Test het, verbeter het, test het, etc, en creëer een steeds betere oplossing voor je (kern)probleem, verbeterwens, sales- of innovatievraagstuk.

Stap 6 – Align Resources

In deze laatste stap bepaal je alle acties en middelen die er nodig zijn om je uiteindelijke idee uit te voeren. Ook bepaal je wie voor de uitvoering van specifieke onderdelen van je idee verantwoordelijk is. Dit onderdeel voer je heel gedetailleerd uit en kost relatief veel tijd. In de uitgebreide uitleg van het model in het boek Think Better, vind je een verder uitwerking van deze stap, maar ook van de anderen.

Mocht u meer willen weten over dit model en de mogelijkheden, neem dan contact met ons op. Wij vertellen u er meer over en faciliteren u graag bij deze krachtige ontwikkel- en creativiteitstool.

Tim Hurson is in Amerika een pionier op het gebied van ideamarketing. Hij heeft in zijn carriere al veel organisaties in de VS, Canada en Engeland geholpen bij creatie, innovatie, marketing en productontwikkeling. Als schrijver heeft hij al verschillende bekende artikelen en boeken achter zijn naam in relatie tot het vergroten van creatief vermogen in zowel werk als privé.
Als hij ergens spreekt wordt hij veelal als volgt getypeerd:  “No group is ever quite the same after hearing Tim Hurson speak. With an energetic blend of insight and humor, Tim teaches audiences what many already know in their hearts: that Creative Intelligence is the essence of human potential. Moreover, creative intelligence is not a gift given to few, but a set of skills everyone can cultivate.”

Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Denkt u als een aap, een alligator of een olifant?
• Kansdenken
• Tony Buzan: “Creatief denken als basis voor leren”
• Creatieve techniek: Paradoxale analogie
• Visueel Denken – The Back of the Napkin

Snel doorschrijven, zonder je pen van papier te halen en zonder ophouden, over een onderwerp of vraag haalt ‘verborgen’ dingen naar boven.

‘Freewriting’ is een techniek om ideeën en inzichten op te doen over een onderwerp of vraag waar je mee bezig bent en waarbij je gedurende een bepaalde tijdsperiode opschrijft wat in je opkomt. Doordat je met freewriting aan één stuk door aan het schrijven bent, heb je geen tijd om te oordelen over wat je opschrijft. Door de vrije manier van schrijven zet je je hersenen op creatieve wijze aan het werk. Het schrijven werkt beter dan je gedachten de vrije loop laten. Doordat je je gedachten bij freewriting op papier zet krijgen ze namelijk direct een bepaalde structuur en kan je makkelijker verder en dieper doorpakken op zaken die opkomen. Dat is dan ook het verschil met brainstormen, waar je ideeën simpelweg op een rij zet. Bij freewriting maak je zinnen en paragrafen over wat er in je opkomt. De volgende mogelijke werkwijze maakt een en ander duidelijk:

Start met het concreet opschrijven van de vraag, het probleem of de uitdaging die je wilt exploreren. Schrijf daarna 5 minuten lang alles op wat in je opkomt met betrekking tot het onderwerp.

Als de 5 minuten voorbij zijn, neem je een korte pauze van 1 of 2 minuten en bekijk je wat je hebt opgeschreven.

Omcircel drie woorden of (delen van) zinnen die het meest belangrijk of interessant lijken. Vertrouw hierbij ook op je intuïtie. Beslis dan welke van deze 3 het belangrijkst is en schrijf dit bovenaan een nieuw stuk kraakwit papier.

Herhaal het proces en schrijf weer 5 minuten op wat in je opkomt. Zijn deze minuten om, dan doe je nog één keer hetzelfde proces: omcircel de drie meest waardevolle woorden of zinssnedes, kies hier één uit en schrijf voor de laatste keer 5 minuten voluit.

Vanuit deze laatste schrijfronde bekijk je hoe de belangrijkste zinnen daaruit in relatie staan tot je oorspronkelijke uitdaging, vraag of onderwerp van het begin. Vaak zal het een nieuw licht geven hoe je een en ander kan bekijken en zal het je ideeën geven hoe zaken anders aan te pakken.

Het komt vaak voor dat freewriting zicht geeft op oplossingen vanuit andere invalshoeken en de diepere onderwerpen die samenhangen met datgene wat je in eerste instantie dacht dat het centrale onderwerp was.  Probeer het eens uit en hou de volgende regels dan in acht:

• Blijf schrijven! Als je vast zit schrijf dan gewoon de uitdaging of probleem van bovenaan je blad over totdat er weer iets nieuws in je hoofd ‘oppopt’. Ook kan je dan gewoon schrijven dat je niets weet te schrijven, maar schrijf door…
• Censureer jezelf niet! Anderen lezen het immers niet.
• Let niet op spelling, grammatica, etc… en verbeter dit niet.
• Als je denkt dat je dichtbij de dingen komt die werkelijk belangrijk zijn en je hebt meer tijd nodig, herhaal het proces dan net zo lang je nodig hebt.
• Als 5 minuten per ronde te weinig is voor je, werk dan met rondes van 10 minuten.

Veel succes en inspiratie met deze veel gebruikte techniek. Inspiratie vinden is vaak ook gewoon een kwestie van doen en uitproberen wat voor jou werkt.Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Tips om een creatieve blokkade op te heffen
• Boekreview: Schrijven vanuit je hart
• Inspiratie zoek je niet – Inspiratie vindt jou
• De ideeënradar
• Meer hoef je niet te weten…

Natuur werkt! is een boek over ontwikkeling van personen en organisaties. Zoals de titel al zegt zijn de wortels van dit boek terug te vinden in de natuur. Dat aspect zie je terugkomen door het hele boek. Zowel in de diverse hoofdstukken waarin inspiratie uit de natuur gebruikt wordt om processen in persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling te duiden, als in de werkvormen aan het eind van het boek. Het geheel is omlijst met kwalitatief hoogwaardige foto´s die over het algemeen de onderwerpen erg goed ondersteunen.

Dit boek is anders opgezet dan veel boeken. De meeste boeken bevatten vooral tekst van de auteurs waarin ze hun ideeën uiteenzetten. In dit boek vind je dat ook wel, maar je zal zien dat er erg veel uitspraken van andere mensen in staan. Niet anderen in de zin van andere bekende auteurs of overleden filosofen, maar van mensen die met of in de natuur bezig zijn. Opvallend is verder dat bij veel uitspraken direct bronvermeldingen staan, iets dat nogal eens ontbreekt in boeken over persoonlijke ontwikkeling. De opzet is even wennen, maar als je daar doorheen bent is dit een prettig boek dat je aanzet tot denken.

Het boek is ingedeeld in twee delen. Het eerste deel is verreweg het grootste deel en gaat over de verbinding van thema’s in de natuur met onderwerpen die relevant zijn voor persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling. Dit deel is doorspekt met korte oefeningen die je aanzetten om te denken of te doen. Twee voorbeelden van dergelijke oefeningen zijn:

Doen: Loop eens een dagje rond in je organisatie als een boswachter in zijn bos. Wat zie je groeien? Waar zit dood hout? Waar is het dicht begroeid en waar is gebrek aan licht en ruimte? Waar zie je nieuwe planten of dieren? Welke plek spreekt je aan?

Denken: Welke vormen van verval en eindigheid zie je in je werk? Zit daar schoonheid in en zo ja, welke? Hoe zou je het afscheid kunnen markeren?

Deel 2 bevat 50 werkvormen voor in de natuur. Mooie werkvormen met aansprekende namen zoals Biomimicry, Diermagie, Brainwalking, Iets dat niets is en Teammandala. Een schat aan werkvormen die geïnspireerd zijn door de natuur.

De thema’s uit de natuur komt ook mooi terug in de hoofdstukindeling:

• Rots en water – over kracht, energie, beweging en ritme
• Groei en bloei -Over ontwikkelin en de seizoenen
• Golven in de zee – Over samenhang, verbinding en samenwerking
• De weg van de tijger – Over natuurlijk leiderschap en je eigen weg gaan
• Winterse stilte – Over rust, stilte en ontspanning
• Natuurfilm in de achtertuin – Over schoonheid, verwondering en vergankelijkheid
• Een nest van kleerhangers – over creativiteit en inspiratie
• Werkvormen – Over coaching en training in en met de natuur

Ik had Natuur werkt! geleend bij de bibliotheek (en veel te lang gehouden…boete!), maar intussen is het onderweg om een mooi plekje op mijn boekenplank in te nemen. Hoewel…het zal wel vaak op tafel liggen om weer eens in te kijken. Echt een aanrader!Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Inspiratie uit de natuur!
• Een schatkist vol ideeën en werkvormen
• ‘Lenig Denken’, rekken, strekken en soepel maken
• Het Element – Als passie en talent samenkomen
• Help ons groeien en win het boek Connect!

Stel je bent docent en je ziet jezelf in een les als een kok die zowel de menukaart als de gerechten maakt…

Stel je bent docent  en je ziet jezelf in een les als een kok die een kookclinic begeleidt, waarbij jij een paar ingrediënten meebrengt en de deelnemers daar kennis mee laat maken, mee laat experimenteren en gerechten mee laat maken…

Wat zie je bij beide voor je?
Hoe zijn de lessen vormgegeven?
Wat krijgen studenten te horen van je?
Wat zijn de grote verschillen?
Wat is de houding van de studenten?
Hoeveel ingrediënten heb je nodig?
Wat leren de studenten en wat onthouden ze?
Wat bereik je en wat wil je bereiken?

 
Een wereld van verschil…
andere houding….  ander gedrag…  de kracht van het denken in metaforen!

Als je, bij de voorbereiding van een les, vanuit een metafoor werkt, krijg je een andere uitkomst dan als je het doet zoals je gewend bent. Beter of minder goed, kan je dan daarna beoordelen. Wellicht gooi je hierdoor zaken helemaal om of je pakt de stukjes van wat je bedacht hebt die je aanspreken.

Probeer het eens! Verzin een metafoor die je energie geeft en gegarandeerd dat je nieuwe inzichten en ideëen krijgt over hoe iets aan te pakken of te ontwikkelen.

beeld je eens in dat je:
- een schilder bent die met drie kleuren verf werkt;
- een tuinman bent die een tuinontwerp maakt;
- een talkshowpresentator bent die interviews afneemt;
- een journalist bent van een site à la GeenStijl.nl;
- een quizmaster bent van een wetenschapsquiz
- etc..Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• 14 Tips voor het verzorgen van een inspirerend college
• Patronen doorbreken in onderwijs
• Oprekken, trainen en voeden van je creativiteit?
• 10 Manieren van vragen stellen voor meer interactie bij een college of werkcollege
• Een Fotoboek dat anders is!

Hoe bouw je een goede workshop, training, les of bijeenkomst op? Je hebt met veel rekening te houden. Lokatie, ruimte, tijdsduur, inhoud, werkvormen, deelnemers, doelstellingen, en ga zo maar door. Goede voorbereiding is dus vereist. 

Trainers, facilitators en docenten hebben echter veelal de neiging om het programma zo op te bouwen dat het aansluit bij hun persoonlijke voorkeuren. De voorkeuren in relatie tot bijvoorbeeld hun eigen leerstijl. De visuele, auditieve of kinestetische voorkeuren. Of de voorkeuren ten aanzien van werkvormen, techniekgebruik en de wijze van communiceren.

Om een sessie effectiever te maken, is het goed om je eigen voorkeuren te kennen, maar ook die van deelnemers met andere mogelijke voorkeuren. Je kan daardoor immers beter aansluiten bij de voorkeuren van iedereen in de groep en zo een programma opzetten dat effectief is voor iedereen.

In dit stuk staan, in relatie tot eerder genoemde voorkeuren, een aantal aandachtpunten waar je rekening mee kan houden bij het voorbereiden van een workshop, les of bijzondere sessie.
   

Leerstijlen

Iedereen heeft een persoonlijke leerstijl, dat wil zeggen: een manier van omgaan met leerstof en leeractiviteiten. Er zijn bijvoorbeeld mensen die het fijn vinden om te leren door veel vragen te stellen. Anderen zijn echte doeners, zij willen het liefst meteen met iets aan de slag.

Trainers, docenten of facilitators (verder in dit stuk zal ik hiervoor facilitator gebruiken) kunnen hun sessies verbeteren als ze de leerstijl van anderen begrijpen. Ze kunnen de behandelde stof of vaardigheden meerdere verschillende manieren aanbieden, zodat alle deelnemers er iets mee kunnen. Een ‘toepasser’ wil vooral het praktische nut begrijpen. Een ‘denker‘ vraagt om intellectuele uitdagingen: wat is het verband met de kennis die hij al heeft? De ‘doener’ wil graag in het diepe springen van een praktische opdracht en houdt van experimenteren. De ‘waarnemer’ hoort of ziet graag verschillende visies op een probleem.

Kolb, de grondleger van de theorie over leerstijlen, is van mening dat men met name in het onderwijs vaak te beperkt is in het gebruik van leermethoden. Hierdoor krijgen studenten alleen les volgens de stijl die past bij hun vakgebied of volgens de stijl die de docent het makkelijkst vindt. Vaak de eigen voorkeur dus. Past de natuurlijke leerstijl van de ‘doener’ bij me, dan zal ik als facilitator eerder en vaker geneigd zijn om actieve werkvormen in te zetten. Als ik daarentegen meer de leerstijl van de ‘denker’ bij me draag, dan zal ik waarschijnlijk vaak beginnen of stil staan bij de theorie van het onderwerp en daar naar terugkoppelen. Als ‘toepasser’ krijgen mijn deelnemers waarschijnlijk vaak te horen wat het nut voor hen is en waarom het belangrijk is.

Kolb vindt echter dat facilitators van leerprocessen alle stijlen zou moeten beheersen en dit ook in de praktijk van een sessie allemaal naast elkaar moet inzetten. Constant de leercirkel doorgaan. Door de werkvormen die je kiest en achter elkaar zet, maar ook binnen de werkvorm zelf kan je hier bewust mee omgaan. ’Cirkelen rond Kolb’ is bij je voorbereiding dus van groot belang en zal het effect van je sessie bij iedereen vergroten. Het evenwicht dat je aanbrengt in de verschillende leerstijlen, zullen de deelnemers als zeer prettig ervaren en meer geboeid houden.

Visueel, auditief, kinesthetisch

Mensen hebben voorkeuren voor waarnemingsvormen. De één is meer visueel ingesteld, de ander meer auditief en de derde kinesthetisch. Vaak draagt men twee van deze drie meer in zich.  Zaak voor de facilitator dus om in het programma voldoende aandacht te besteden aan al deze verschillende stimuli.

Met bijvoorbeeld beelden, filmpjes, grote gebaren en veel beweging, spreek je veel mensen aan, maar de auditieven onder ons willen ook wel eens even rustig naar je luisteren als je op een normale manier je verhaal vertelt. Het switchen tussen visueel en auditief gebeurt natuurlijk vrij gemakkelijk. Het is daarom dat facilitators vaak flipovers gebruiken en daar zo een beetje omheen hangen en hun verhaal doen. Ze bouwen voor je ogen een model op naar aanleiding van een helder niet te lang verhaal.

Kinestetische ingestelde mensen hebben er behoefte aan om op en in hun gevoel aangesproken te worden. Daar veel van de visueel of auditief ingestelde mensen deze stimulus ook prefereren, is het dus van belang momenten in te bouwen waar dit gebeurt. Dit kan op vele manieren. Je kan denken aan werkvormen waarbij deelnemers introspectief te werk gaan, vormen waarbij door middel van beelden het onbewuste wordt aangesproken of door middel van hoe jij als facilitator zaken overbrengt. Loop je dichter naar de mensen toe en ga je zachter en langzamer praten, dan zullen mensen meer in hun gevoel aangesproken worden door je. Ook als je je impact wilt vergroten op een bepaald moment en je woorden echt wil laten aankomen, is dit een manier om dat te bereiken.  Doe dit overigens weer niet te vaak achter elkaar, want dan verliest het zijn effect.

Naast de V.A.K., kan ook de geur- en smaakstimuli hier nog genoemd worden. Zeker bij creatieve sessies kan dit ook ingezet worden om kansen tot ideeën te benutten. 

Werkvorm- en techniekgebruik

De technieken die je als facilitator inzet, heb je vaak door ervaring (leerstijl?) gekozen. Technieken die hun succes bewijzen en je lekker af gaan, zal je sneller weer inzetten.

Bedrijfsblindheid ligt echter op de loer! Passen die technieken, die jij zo lekker vind en vaak ook goed aanslaan, wel in alle situaties dat je deze toepast? Sta je hier bij de voorbereiding nog wel bij stil? Pas je de technieken aan als je ziet dat het bij de groep niet goed werkt? Doe je niet te veel dezelfde soort technieken achter elkaar? Zorg je er voor dat je met je technieken de houding van de groep van passief naar actief krijgt?

Communicatie

Ook je manier van communiceren, je taalgebruik en houding, hebben veel effect op de groep en daardoor ook op het leerproces. Als je met je communicatie niet op dezelfde golflengte zit als de deelnemers, zal je effect minder groot zijn. Zorg er dus voor dat je wel op dezelfde golflengte zit. Gebruik dezelfde woorden als je deelnemers, spreek met dezelfde intonatie, maak vergelijkbare bewegingen, neem dezelfde houding aan en kijk mensen diep en indringend aan.

Als je het taalgebruik van mensen legt naast de eerder genoemde visueel, auditief of kinesthetische voorkeur, dan is het ook zo dat mensen vaak spreken in deze voorkeuren:

Visueel ingestelde mensen gebruiken verbale uitingen zoals: ‘Zo ziet het er voor mij uit’, ‘Ik zie wat je bedoelt’, Maak ik het beeld duidelijk voor je? of ‘Ik kan me niet voorstellen dat ik dat zou doen’

Auditieve mensen gebruiken uitingen als: ‘Dat klinkt goed’, ’Ik hoor wat je zegt’, ‘Klinkt wat ik zeg je goed in de oren’ of  ‘Er gaat een belletje rinkelen’

Kinesthetische mensen gebruiken zinnetjes als: ‘Dat voelt goed’, ’Ik voel dat ik je begrijp’, Het voelt niet goed aan wat je aan het doen bent’ of  ‘Ik krijg er gewoon geen greep op’

Door af te stemmen op de woorden die de ander gebruikt en de taal van de ander volgt, creëer je makkelijker een atmosfeer van begrip en verstandhouding. Neem je taalgebruik dus eens onder de loep en gebruik verschillende woorden behorend bij de visueel, auditief en kinesthetische voorkeuren.

De communicatievoorkeur van de facilitator is dus lang niet altijd effectief bij bepaalde groepen mensen. Verbaal en non-verbaal heb je voorkeuren die vaak ‘ingebakken’ zijn. Door hier bewust van te zijn en je communicatie aan te passen aan de groep die je voor je hebt, zal je de mensen geleidelijk kunnen verleiden naar de door jouw gewenste energie, snelheid en inzet.Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Een schatkist vol ideeën en werkvormen
• 14 Tips voor het verzorgen van een inspirerend college
• Inspiratie voor “Inspiratie uit de Natuur”
• Natuur Werkt!
• Durf te vragen in het zuiden

De kracht van vragen stellen..

De ‘kracht van vragen stellen’ in lessen en workshops is groot. Het activeert studenten om na te denken, actief deel te nemen, betrokken te zijn en interactie op gang te brengen.

Vragen worden er natuurlijk wel gesteld, maar in de praktijk van vele (werk)colleges wordt dit middel vaak veel te weinig ingezet. Met name beginnende docenten en trainers vinden het vaak lastig om te doen, maar ook ervaren docenten passen dit middel veelal niet optimaal toe en lijken dit niet altijd makkelijk te vinden. Men is meer op zichzelf en de inhoud gefocussed dan op de interactie met de groep.

Vanaf de start al interactie op gang brengen

Jezelf hierin oefenen is dan een logische manier om dit vaker en makkelijker te gaan doen. Start met eens wat vragen te stellen aan het begin van een les of werkcollege. De eenvoudigste manier is om, nadat je bij de start een overzicht hebt gegeven van het kader en het programma, de vraag te stellen wat het doel is van de deelnemers. “Wat wil je geleerd hebben aan het einde van deze bijeenkomst?” De meeste deelnemers raken dan even in de war, geconditioneerd dat ze zijn om af te wachten wat het programma is dat jij gaat brengen. Wachten is echter passief. Je eigen doelen stellen vraagt om activiteit van de deelnemers. Wellicht dat je hiermee ook bevorderd dat studenten zich in het vervolg actiever gaan voorbereiden als dat is wat jij van hen verwacht.

Het lijkt wellicht eng om te doen. Je weet immers niet of de doelen van de deelnemers samenhangen met wat jouw plannen waren om te behandelen of te doen. Je hebt echter zelf het kader gegeven van waar de les of workshop van dat moment zich op gaat richten. De studenten worden daarmee gestuurd om actief na te denken wat zij binnen dit kader willen leren of meer van te weten willen komen. Zij zullen dan ook aangeven vanuit welk referentiekader zij naar zaken kijken en waarmee zij de linken (willen) gaan leggen (Met bijvoorbeeld de projecten waarmee ze bezig zijn). Voor jou is dat dan input om bij aan te kunnen sluiten tijdens het vervolg van de bijeenkomst.

10 Manieren van vragen stellen: Vragen, vragen en vragen..

Ook in het vervolg van de bijeenkomst kan je regelmatig ‘de kracht van vragen’ inzetten als één van de manieren om studenten te activeren.  Zet dit in! Beter te veel de interactie opzoeken dan te weinig, is mijn mening.  

Helemaal mooi als je iedereen in tweetallen elkaar laat vertellen wat tot dan toe behandeld is (de vraag aan iedereen tegelijk stellen en laten beantwoorden dus). Of laat studenten in kleine groepjes mindmaps maken. Bijkomend voordeel van nog een keer de stof op een andere manier ‘langs te laten komen’ is dat alles beter onthouden wordt.

 
Je zal merken dat je, door op meerdere momenten in een bijeenkomst vragen te stellen in plaats van zelf  ‘te werken’, je de aandacht beter kan vasthouden of weer terugkrijgt. Verder zal de respons en betrokkenheid van de studenten hoger zijn. Jijzelf krijgt meer gevoel over hoe één en ander beklijft en of de studenten dingen wel of niet begrijpen en kunnen toepassen.

Daarnaast grote kans dat je meer voldoening krijgt van je werk…Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Durf te vragen in het zuiden
• Ben je een kok of geef je een kookclinic
• 14 Tips voor het verzorgen van een inspirerend college
• Meer hoef je niet te weten…
• Patronen doorbreken in onderwijs

Wat zou je als docent eerst doen? Leerlingen/studenten de leerstof doen leren of leerlingen/studenten leren hoe ze de leerstof moeten leren. “De meeste docenten antwoorden het tweede, maar toch beginnen we al 150 jaar met het eerste”, zegt de Britse psycholoog Tony Buzan, de goeroe van de ‘Mindmap’. Zit het kennisprobleem al fout bij de start?
Op www.teachers.tv geeft de Britse psycholoog Tony Buzan, de goeroe van de ‘Mind map’, antwoord.

Hoeveel leerlingen weten een probleem creatief op te lossen?

kleuters 90-95 %
lagere school 70-75 %
secundaire school 40-50 %
hoger onderwijs 20-25 %
volwassenen minder dan 10 %

Wat houdt creatief denken in?

Tony Buzan: “De snelheid waarmee je een oplossing vindt, gecombineerd met de originaliteit van de oplossing, het inzicht dat je hebt in het probleem, de verschillende perspectieven van waaruit je een probleem kan bekijken, enz.”

We worden dus steeds minder creatief als we voor problemen staan?

Tony Buzan: “Juist. Onze creativiteit neemt af met de leeftijd. Dat is op zich verontrustend maar nog veel verontrustender is dat leraren deze percentages bijna allemaal correct weten te voorspellen. We weten dus met zijn allen dat dit aan de gang is en doen er niets aan. En het is nog veel verontrustender als je weet dat over tien jaar zestig procent van alle jobs een hoge mate van creatief denken zullen vragen. Ik overdrijf niet als ik zeg dat we voor een wereldwijde creativiteitsramp staan. Er is in de vakliteratuur zoveel geschreven over de behoefte aan creativiteit als vandaag.”

Hoe komt het dat we steeds minder creatief denken?

Tony Buzan: “Daarvoor is de school mee verantwoordelijk. We geven les in oncreativiteit. Tot nu toe zijn we altijd bezig geweest met wat we moeten leren, niet met hoe we moeten leren. Uit de neuropsychologie leren we onze hersenen tijdens het leren netwerken vormen. Als we creatief denken leggen de hersenen veel meer netwerken aan dan als we passief kennis opslaan.”

Hoe kunnen we creatief denken en leren stimuleren?

Tony Buzan: “Door leerlingen en studenten uit te dagen in de lessen. Creativiteit is de vaardigheid om gedachten te creëren, ze te verbinden met elkaar, om originele ideeën te vormen, om een gedicht, een vraagstuk of een natuurfenomeen zoals de bliksem vanuit verschillende perspectieven te bekijken en om, ten slotte, dit alles te verwerken en om te zetten in een presentatie, een schrijfopdracht, een knutselwerk… Als je leerlingen enkel je leerstof aanbrengt, zullen ze hooguit die leerstof leren. Als je ze leert hoe ze moeten leren en van leren kunnen houden, zullen ze elke leerstof leren.”
 

bronnen:
- belgisch maandblad ‘Klasse’
- www.teachers.tvMeer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• 14 Tips voor het verzorgen van een inspirerend college
• Creatief denken daagt intellectueel uit
• Patronen doorbreken in onderwijs
• Educate For a Creative Society
• Ben je een kok of geef je een kookclinic

Je hebt 1 vraagstelling…
Je divergeert naar 80 ideeën…
Je bent met 10 personen…
Je kiest elk dat ENE (afwijkende) idee dat lonkt…

10 Nieuwe uitgewerkte conceptideeën voor je vraagstelling…

HOE?
Marcus Geers heeft mij vorige week kennis laten maken met een krachtige convergeertechniek, de zogenaamde ‘Dr. Love-techniek’, die ik veel zal gaan inzetten in sessies. Iedereen is sterk betrokken en de concepten zijn zeer verrijkt en al 90% klaar voor gebruik.

De Techniek heeft de volgende stappen

1) KIEZEN [5 min]
Iedereen uit de groep die meegedaan heeft aan de brainstorm kiest dat ENE afwijkende idee dat ‘lonkt’. Waar je hart naar toe gaat en vreemd is.

2) ONTWIKKELEN [15/20 min]
Maak individueel een moodboard/collage die de sfeer van het idee weergeeft. Vormen, beelden, kleuren…
Gebruik hiervoor tijdschriften, e.d.

3) SPIEGELEN [10 min p.p]
Je verwoord je moodboard aan een ander, die alleen maar vragen stelt.
Wordt niet te concreet, want dat is in deze fase nog niet noodzakelijk. Wordt je wel al concreter ook prima natuurlijk.

4) SCHAVEN [15 min]
Daar waar je mogelijkheden ziet om je concept aan te passen, waardoor het beter wordt doe je dat nu door bijvoorbeeld:

- zaken te verwisselen met iets anders
- zaken anders te combineren- zaken te herschikken
- zaken aan te passen
- zaken kleiner/groter te maken
- zaken te elimineren
- zaken nieuw nut te geven
 
5) PREFer [30 min - inclusief paar keer heen en weer schakelen tussen stap 4 en stap 5]
Beschrijf de volgende zaken:
Potential – Waarin zit het grootste potentieel van je idee?
Risk – Wat zijn de belangrijke risico’s?
Effort – Hoeveel inspanning is er nodig om het te realiseren?
Feeling – Welk gevoel krijg je bij het ‘zien’ van de realisatie?

6) BUDDY CHECK
Kies een buddy die genoeg van je verschilt om een echte sparringspartner te kunnen zijn.
Schakel deze in bij de realisatie als:
klankbord
alarmklok
tussenpersoon
en eventueel ambassadeurMeer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Meervoudige Intelligenties of Inspiraties
• Stem je opbouw van college, workshop of training beter af op de deelnemers
• Wees eens 8 uur MAD.
• 10 Manieren van vragen stellen voor meer interactie bij een college of werkcollege
• De creatieve onderwijsinstelling bestaat (nog) niet…

Afgelopen dagen werd ik weer ondergedompeld in de kracht van creatief denken. Om mijzelf verder te professionaliseren, volg ik trainingen in het deskundigheidsprogramma van het COCD (Centrum voor Ontwikkeling van het Creatief Denken).

In de sessie met Manu De Bruyn stonden onder andere creatieve technieken centraal in relatie tot metaforen, paradoxen en analogiën. Ik wil hier stil staan bij de paradoxale analogie. Deze analogie wordt ook wel ‘boektitel analogie’ genoemd, omdat boektitels vaak paradoxen bevatten, zoals bijvoorbeeld ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan’  

Uitgangspunt van de paradoxale analogie is dat in elk probleem een tegenstelling zit. Een probleem hebben betekent dat iets ‘haalbaar’ wordt geacht, terwijl het feitelijk hier en nu ‘onhaalbaar’ is.  De uitspraak ‘haalbare onhaalbaarheid’ noemt men een paradox of schijnbare tegenstelling. Vele onopgeloste problemen hebben iets paradoxaals in zich. Het zijn juist de paradoxen die je op een spoor kunnen brengen van een richting van de oplossing.

De techniek heeft de volgende stappen:

1- Vertaal de kern van het probleem/vraag in enkele paradoxen (De verwijderingsstap).

2- Vervolgens ga je op zoek naar voorbeelden in de context van natuur-cultuur-techniek, waarin deze paradox grotendeels is opgelost.

3- Daarna probeer je zoveel mogelijk kenmerken van het gekozen voorbeeld op te sommen en terug te koppelen naar de naar de oorspronkelijke probleemstelling of vraag.

In Japan zegt men dat als in de natuur de paradox aanwezig is, dit de oplossing van je probleem in zich draagt.

Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Tony Buzan: “Creatief denken als basis voor leren”
• Tips om een creatieve blokkade op te heffen
• Waar is hier eigenlijk de uitgang?
• Productief Denken
• Denkt u als een aap, een alligator of een olifant?

Podcasting is het concept waarbij een RSS-lezer een audiofragment downloadt. De term verwijst naar de eerste gebruikers die de mp3-speler van Apple gebruikten om het fragment te beluisteren: de iPod. De audiobestanden kunnen ondermeer beluisterd worden via iTunes en Windows Media Player en gesynchroniseerd worden met alle mp3-spelers. Vandaag worden alle bestandsformaten ondersteund: audio, video, software enz. Meer informatie kan je ook vinden in het podcast artikel op

Voordelen van podcasting in het onderwijs:
- Nooit meer de vraag: “Meneer ik was ziek, wat heb ik gemist?”
- Flexibiliteit: de student kan op het tijdstip dat hem uitkomt, of op het moment dat hij de leervraag heeft, het materiaal gebruiken
- Portable:  de podcast kan zowel op school als thuis of onderweg gebruikt worden op een device naar keuze: PC, laptop, iPod, etc..

Hier een tweetal ervaringsverhalen vanuit de rechtenfaculteit Leiden:
Interview met prof. mr. A.G. Castermans (Alex Geert), hoogleraar Burgerlijk Recht

Interview met mr. P.C. (Paul) Adriaanse, universitair docent Staats- en Bestuursrecht bij de Faculteit der Rechtsgeleerdheid.Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Met muziek een andere beleving van de realiteit ervaren
• Meer hoef je niet te weten…
• Wildvreemde tijdschriften
• Inspiratie uit de natuur!
• Guerrilla trends