Van de vijf zintuigen die de mens heeft is het visuele zintuig, het zien, het verst ontwikkeld en het belangrijkst voor de wijze waarop we de wereld waarnemen. Het is daarom opvallend dat we als mensen juist dat zintuig zo weinig inzetten in situaties waarin we problemen willen oplossen.

De klassieke aanpak van problemen oplossen is veelal gericht op ons auditieve zintuig, het horen. Veel van ons probleemoplossend werk doen we via gesprekken of vergaderingen. Waarvan we vervolgens verslag van maken via tekst, wat op zijn beurt een gecondenseerde vorm van audio is.

Tony Buzan heeft met het ontwikkelen van de techniek van mindmappen al een grote stap gemaakt naar een meer visuele wijze van werken. In de praktijk zie je echter dat een mindmap, zeker als ze electronisch gemaakt worden, een samenstelling van woorden is. Het sterke visuele element dat Buzan nastreefde wordt vaak achterwege gelaten. Jammer, want het is juist het visuele element dat andere delen van ons brein stimuleert om mee te werken.

Dan Roam heeft echter een boek geschreven dat geheel gericht is op het optimaal inzetten van ons sterkste zintuig in het oplossen van problemen en voor het verkopen van ideeën. The Back of the Napkin gaat over visueel denken in zijn pure vorm. Zowel voor het uiteenrafelen van een probleem, als voor het werken naar een oplossing als voor het bepalen van de beste vorm om die oplossing vervolgens aan de man te brengen.

The Back of the Napkin is meer een handboek dan een leesboek. Dan Roam heeft een boek gemaakt dat de lezer op een heldere en eenvoudige manier door de stof leidt, zowel via heldere voorbeelden van de toepassing van zijn ideeën, als via tekst. Maar zelfs zonder tekst zou je de grote lijnen van dit boek goed begrijpen.

Het proces van visueel denken

Het proces van visueel denken is onder te verdelen in vier stappen:

• Kijken (Look)
• Zien (See)
• Verbeelden (Imagine)
• Laten zien (Show)

Deze vier stappen worden in deze volgorde ook doorlopen. We kijken om ons heen om de wereld waar te nemen, er komt dan visuele informatie binnen. Als we gaan zien, dan gaan we logica toevoegen aan die visuele informatie. We herkennen objecten, mensen en verbanden. Vervolgens verbeelden we ons wat er mist in het plaatje, wat zou er nog kunnen zijn? Tenslotte laten we aan anderen zien wat we gevonden hebben. En dat triggert op zijn beurt weer de eerste stap van het proces bij de toeschouwers.

Opvallend is dat veel mensen bij visueel denken juist eerst aan de laatste stap denken: “Wat is de beste manier om het te laten zien?”. Terwijl dat dus juist de laatste stap in het proces is, die ook nog eens op een logische manier volgt uit het doorlopen van het proces.

De zes manieren van zien

Problemen zijn vaak in zes categoriën onder te verdelen, namelijk:

• Wie / Wat (Who / What)
• Hoeveel (How Much)
• Waar (Where)
• Wanneer (When)
• Hoe (How)
• Waarom (Why)

Dan Roam noemt dit de 6W’s (tja, waarom zou het woord met een W moeten beginnen…). Elk van deze problemen heeft zijn eigen aanpak bij het visueel denken, zowel in het analyseren als in het laten zien. In onderstaand schema is te zien wat de beste manier is om informatie te laten zien voor elk van deze 6 W’s.

In het boek zijn nog veel meer praktische tips en uitgebreide voorbeelden te vinden over het visueel denken. Voor de liefhebbers (zoals ik) zit er zelfs een stuk wetenschappelijke achtergrond bij over het hoe en waarom deze aanpak werkt. Dan Roam heeft deze techniek niet op basis van die theorie ontwikkeld, maar via vallen en opstaan. Pas in een later stadium, toen hij al overtuigd was van de werking en het nut, is hij in aanraking gekomen met deze achterliggende bevindingen van hoe het brein met visuele informatie omgaat.

Al met al is dit boek een aanrader voor iedereen en een must voor mensen die regelmatig presenteren. Ik ben er zo door aangestoken dat ik het inmiddels dagelijks probeer te gebruiken. Ik ben in elk geval dagelijks aan het tekenen geslagen om wat vaardigheid erin te krijgen (de tekeningen bij dit artikel komen van eigen hand, naar voorbeeld van Dan Roam).

Dit boek verdient een mooie plek in onze boekenlijst in de sectie Presenteren met Impact. Daarnaast ben ik ook de ideeën uit dit boek aan het verwerken in een workshop, die ik komende maand al voor de eerste keer ga geven. Zo leuk!Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• En toen was er een begin…
• Steek je geestelijke energie in het nieuwe en onbekende
• Creativiteit en Operational Excellence, kan dat?
• Ben je een genie of heb je een genie?
• Focus creëert je realiteit en creativiteit

Ideeën, ideeën, ideeën…

Bijna alle mensen lopen met ideeën rond. Veel mensen denken in mogelijkheden en kansen, kunnen on-logische verbanden leggen en daardoor nieuwe inzichten naar boven laten ‘poppen’. Zij verzinnen ideeën om nieuwe dingen te doen, zaken anders aan te pakken, beter, goedkoper of passend bij de trends & ontwikkelingen. Mensen met ideeën vind je overal: Van de wilde creatieve denker die vooral marktgerichte initiatieven ontplooid tot de ander die meer de uitdaging aangaat om kritische processen te innoveren.

Het is echter vaak niet zo makkelijk om ook daadwerkelijk je ideeën werkelijkheid te laten worden. Een idee is één, maar het realiseren is twee. Er zijn genoeg factoren die ervoor kunnen zorgen dat je ideëen nooit het levenslicht zullen zien. Daar bewust van zijn, hier anders tegenaan kijken en zaken iets anders aanpakken kan al snel helpen. Met de onderstaande punten doe ik daar een aanzet voor.

Waarom worden je ideeën geen realiteit?

1. Je hebt anderen nodig.

Om een idee te realiseren heb je anderen nodig. Jij hebt je doel, maar om dat te bereiken, zul je veelal anderen nodig hebben om die te bereiken. Als de organisatie je de ruimte, geld, tijd of ruggesteun niet geeft om met je idee aan de slag te gaan, krijg je deze normaal gesproken niet gerealiseerd.

Je zal dus veel energie moeten steken in anderen om ze mee te krijgen. De zogenaamde ‘change matrix’ kan je hierbij helpen. Hierin zet je voor jezelf op een rij wie de beslissers zijn, wie de ambassadeurs zijn die je nodig hebt, wie de informele leiders zijn met veel invloed, wie meer uitvoerend betrokken zullen gaan worden, etc.. Bedenk dan wat je moet doen om al deze mensen, op een bij hun passende manier, te vertellen over je idee. Voor iedereen kan dit op een andere manier zijn.

Het is dus belangrijk dat je veel aandacht besteed aan je interne netwerk. Hiermee kan je draagvlak bevorderen en je invloed vergroten. Dat je daarbij authentiek blijft is misschien wel het belangrijkste. Je timing en manier van communiceren kan je echter wel aanpassen aan de verschillende ’stakeholders rondom’ je idee.

2. Mensen staan niet open voor jouw ideeën, omdat het (op dat moment nog) niet aansluit bij hun referentiekader.

Iedereen heeft zijn eigen referentiekader, zijn eigen ‘beeld’ van de werkelijkheid. Het kan daarom goed dat jouw idee daar niet bij aansluit. Ook kan het zijn dat anderen eigen ideëen hebben en daardoor niet open staan voor ideëen van anderen, die van jou bijvoorbeeld. Er is dan meer nodig om anderen mee te krijgen, te overtuigen of jouw idee te gaan ondersteunen. Je hebt ze immers wel nodig (zie vorige punt)!

Wat helpt is om veel vragen te stellen (‘De kracht van vragen stellen’) en daardoor te achterhalen waar anderen aan denken, wat zij belangrijk vinden en hun ideeën te laten vertellen. Jij kan daarna proberen daarbij aan te sluiten en zodoende in ieder geval te bereiken dat ze beter naar je luisteren en meer ‘open’ staan voor jouw verhaal.

Timing is belangrijk. Niet alleen de timing in een gesprek, zoals hierboven besproken, maar ook de timing van wanneer je dat gesprek voert. Een beetje je ‘politieke’ gevoel ontwikkelen, kan al gauw veel helpen. 

3. De zogenaamde ‘ideakillers’ demotiveren je.

Anderen reageren sceptisch op je idee of doen je idee af met woorden als: “Mooi bedacht, maar hier hebben we geen tijd voor”, “Hebben we al vaker geprobeerd”, “We moeten ons op primair proces richten, daar past dit niet bij”, “Daar is nu geen geld voor”, etc, etc…

Je kent deze zogenaamde  ’ideakillers’ vast wel. Het gekke is dat jouw idee voor jou daardoor minder sterk kan gaan lijken als je eerst dacht. Je gaat hun als het ware een beetje geloven en geeft het op. Je idee verdwijnt uit je gedachten of gaat in ieder geval naar de achtergrond.

Hiervan bewust zijn, kan je helpen door te zetten. Veel mensen hebben nu eenmaal de neiging op dergelijke manieren te reageren. De zogenaamde ‘Ja, maar-mensen‘. Die zijn er altijd! Dat is een gegeven waar je niet van hoeft te schrikken of van terug te deinzen. Laat het je juist motiveren om ze mee te krijgen met je idee. Probeer ze in een andere modus te krijgen. Probeer eerst aan te sluiten bij hun behoeften, bijvoorbeeld die van de drang naar zekerheden, of bij hun angsten, bijvoorbeeld die van de controle te verliezen.
Overigens komen deze behoeften en angsten vaak natuurlijk helemaal niet in gevaar en gooit jouw idee helemaal niet zo veel overhoop als men jou laat denken door de hele rits aan ‘ideakillers’ die er zijn..

4. 80% vind je niet goed genoeg en je idee is nooit klaar voor het publiek.

Ook kan je zelf de oorzaak zijn van het niet realiseren van je idee. Je komt niet (genoeg) in actie. Eén van de redenen hiervan kan zijn dat je steeds weer je ideëen aanpast en dat je vind dat ze nog niet voor publieke oren geschikt zijn.

Geloven in de basis van je idee is genoeg om je idee in de week te leggen bij anderen. 80 procent of misschien wel minder is genoeg om bij anderen al een eerste ‘pitch’ te houden (ik vind dat je al bij 30% over je idee kan gaan praten bij veel verschillende ’stakeholders’ rondom je idee) Anderen kunnen immers waardevolle vragen stellen of aanvullingen en inzichten geven, waardoor het idee verder verrijkt zal worden. Het in jou hoofd alleen maar aan het idee werken, kan ervoor zorgen dat het nooit ‘af’ is.

Daarnaast kunnen anderen je door hun positieve reacties motiveren met je idee verder te gaan en gaan zij je wellicht helpen om bijvoorbeeld meer draagvlak in je omgeving te krijgen. Misschien zelfs wel bij mensen die je nodig hebt buiten je eigen invloedssfeer, waardoor de kans van realisatie groter wordt.

5. Je komt zelf van het ene idee in het andere, waardoor eenvoudig te realiseren ideeën verdwijnen.

Ook kan je van het ene idee in het andere idee komen. Dit hoeft natuurlijk op zich niet slecht te zijn als daardoor je ideeën steeds beter gaan passen bij de vraag of uitdaging waar je antwoord op geeft. Wees hier van bewust. Je gooit hierdoor wellicht hele goede ideeën in de ‘prullenbak’, die misschien wel makkelijker te realiseren zijn.

6. Andere prioriteiten beheersen je dag, waardoor je je idee steeds minder aandacht geeft.

Een idee is als een zaadje. Het klinkt cliché, maar wel waar. Je moet het met liefde verzorgen, aandacht geven, samen met anderen water gaan geven. Als je dat op een gegeven moment minder of niet meer doet, gaat het plantje slap hangen… je idee sterft of moet een zware winter of droge zomer overleven.

“Een idee realiseren is het onderzoeken en managen van je omgeving en je eigen gedragspatronen..”

Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Gedachten die je nog nooit gedacht hebt..
• Inspanning vanuit je ideeën en dromen
• Elke seconde is nu en niet de seconde van zonet..
• Als je idee kritiek krijgt, hou je rustig en breng de waarheden wat dichter bij elkaar.
• Giraffen, kwispelen, psychologie van het gunnen en je eigen energiecoach vinden..

De speech van Obama in Cairo 4 juni j.l. heeft qua inhoud velen geïnspireerd, maar ook kritische reacties en discussie opgeroepen. Ik wil daar hier echter niet op in gaan. Qua opbouw van de speech is het echter een juweeltje. Het is fantastisch gecomponeerd. Heb zelfs de vergelijking gehoord van die met een stuk van Bach. Deze toespraak zal mede daardoor waarschijnlijk nog lang herinnerd worden.

De hele tekst van de speech is o.a. te vinden via de site van Trouw of  Volkskrant. Je hebt de mogelijkheid om hem in geheel uit te printen en eens rustig door te lezen met een goed glas wijn.

Hier kun je hem helemaal op beeld bekijken.

 Obama eindigt met de volgende woorden:

“We have the power to make the world we seek, but only if we have the courage to make a new beginning, keeping in mind what has been written.

The Holy Quran tells us, Mankind, we have created you male and a female. And we have made you into nations and tribes so that you may know one another.

The Talmud tells us, The whole of the Torah is for the purpose of promoting peace.

The Holy Bible tells us, Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God.

The people of the world can live together in peace. We know that is God’s vision. Now that must be our work here on Earth.

Thank you. And may God’s peace be upon you. Thank you very much. “

Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• John Cleese at the Creativity World Forum, about the importance of creativity
• Focus creëert je realiteit en creativiteit
• Lunchwandelen
• 10 inspirerende TED video’s over creativiteit en onderwijs
• 10 Manieren van vragen stellen voor meer interactie bij een college of werkcollege

Er zijn twee soorten presentaties:

1. degene die impact maken
2. degene die niet gehouden hadden moeten worden

Presentaties zijn er om impact te maken! Je wilt er iets mee bereiken.

Je toehoorders moeten overtuigd raken van hetgeen je aan het vertellen bent en door jouw verhaal de wil creëren om actie te ondernemen.

Actie om het budget voor een project vrij te geven,
   je een Go-beslissing voor een volgende projectfase te geven,
      je een uitstekende beoordeling te geven voor een behaald resultaat,
         een ambassadeur worden van een idee dat je hebt verteld,
            aan de slag gaan met hun nieuwe kennis,
               vul maar aan…

Je wilt dat de ander er iets mee doet. Als dat niet zo is, waarom zou je dan überhaupt een presentatie houden?Meer inspiratie nodig? Kijk dan hier:

• Convergentietechniek: Dr. (strange) Love
• Inspanning vanuit je ideeën en dromen
• Waarom we moeite hebben om creatief te zijn
• 14 Tips voor het verzorgen van een inspirerend college
• Guerrilla trends